दिगो विकास
भविष्यका पिँढीका आवश्यकताहरूसँग सम्झौता नगरीकन वर्तमान पिँढीका आवश्यकताहरू परिपूर्ति गर्नु नै दिगो विकास हो ।
| अवधारणा कुन सम्मेलनले ल्यायो | Brundtland commission (सन् १९८३ मा गठन) |
| Brundtland Commission को संयोजकत्व कसले गरेका थिए | नर्वेका P.M. ग्रो हर्लेम |
| Brundtland Commission ले तयार पारेको प्रतिवेदनको नाम | हाम्रो साझा भविष्य (सन् १९८६) |
| Sustainable Development शब्दको पहिलो प्रयोग गर्ने व्यक्ति | बार्बरा वार्ड |
| नेपालमा दिगो विकास सम्बन्धि नीति लागु | ८ औं योजना |
नोटः दिगो विकासका लागी नेपालमा सर्वप्रथम लागू भएको रणनीतिः राष्ट्रिय रणनीति (NCS) हो।
नेपालमा दिगो विकास कार्यक्रम संचालित जिल्लाहरु
१) दाङ्ग २) सुर्खेत ३) कैलाली
Agenda - 21
| अवधारणा आएको | सन् १९९२ |
| कुन सम्मेलनले ल्याएको | पृथ्वी सम्मेलन (Earth Submit) |
| सम्मेलन भएको स्थान | रियो दि जेनेरियो (ब्राजिल) |
| के सँग सम्बन्धित छ | दिगो विकास, वातावरण क्षेत्रसँग सम्बन्धित |
पृथ्वी सम्मेलनको घोषणापत्रमा उल्लेख भएका कुराहरु
१) जैविक विविधता २) ऐजेण्डा - २१ ३) मौषम परिवर्तन ४) बनजंगल संरक्षण नीति
ICIMOD
| स्थापना | सन् १९८३ डिसेम्बर ५ |
| कार्यालय | ललितपुर |
| सदस्य राष्ट्र | अफगानस्थान, बंगलादेश , भुटान , चीन , म्यानमार , नेपाल , पाकिस्तान , भारत |
दिगो विकासका लक्ष्यहरु
|
चिप आन्दोलन
| के हो ? | वन संरक्षण सम्बन्धि अहिंस्रक आन्दोलन |
| कहाँ भयो ? | भारतको हिमाञ्चल र गढवालमा |
| कहिले भयो ? | सन् १९७३ मार्च देखी |
| कसको नेतृत्वमा भयो ? | सुन्दरलाल बहुगुणा |
अम्ल बर्षा
| के हो ? | अम्ल तत्व वढी भएको पानी , हिउँ, तुसारो आदी पर्नु |
| अवधारणा प्रस्तुत गर्ने कहिले | रबर्ट एङ्गस स्मिथले |
| कहिले प्रस्तुत गरे | सन् १८५२ |
ग्रिक बेल्ट मोभमेन्ट
| के हो ? | वृक्षारोपण गर्ने तथा जंगल फडानी रोक्ने उद्धेश्यले केन्यामा संचालित अभियान |
| कहिले भयो ? | सन् १९७७ |
| कस्को नेतृत्वमा भयो ? | वातावरण विद् WANGARI MAATHAI (केन्या) |
| को कसको सहभागिता | महिलाहरुको मात्र सहभागीता |
| नारा | प्रत्येक आमाले आफ्ना बच्चा र विरुवाहरुलाई वरावर ममता प्रदान गर्नुपर्दछ |
क्योटो प्रोटोकल
| के हो ? | हरित गृह ग्यास उत्सर्जनलाइ न्यूनिकरण, नकारात्मक पर्यावरणीय प्रभावलाई रोक्न तयार अन्तर्राष्ट्रिय दस्तावेज (अभिसन्धि) |
| कहिले देखी कार्यान्वयन भयो ? | सन् २००५ फेब्रुअरी १६ |
ग्लोबल ५००
| के हो ? | अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको वातावरणीय पुरस्कार |
| स्थापना | सन् १९८७ मा |
| पुरस्कार पाउने पहिलो नेपाली | डा. कृष्ण कुमार पाण्डे |
Goldman Environment Prize
| के हो ? | वातावरण क्षेत्रको नोवेल पुरस्कार |
| स्थापना | सन् १९८९ |
नोटः प्रत्येक महादेशबाट १/१ जना गरी ६ जनालाई दिइन्छ ।(पुरस्कार राशी ७५ हजार US DOLLER)
WWF(World Wide Fund For Nature)
| स्थापना | सन् १९६१ |
| कार्यालय | स्वीट्जरल्याण्डको ग्ल्याण्ड शहर |
Blue Planet Award के हो ? ः वातावरण क्षेत्रको सबैभन्दा ठुलो अवार्ड
Blue Planet Prize
| के हो ? | वातावरणीय समस्या समाधान गर्ने व्यक्ति/संस्थालाई प्रदान गरिने पुरस्कार |
| स्थापना कहिले भयो ? | सन् १९९२ (सन् १९९२ देखी प्रदान गरिदै आएको) |
| कसले स्थापना गरेको | असाही ग्लास फाउण्डेसन (जापान) |
| 2021 पुरस्कार पाउने व्यक्तित्व |
|
रामसार महासन्धि
| कहिले भयो ? | सन् १९७१ फेब्रुअरी , इरान |
| कहिले देखी लागु भयो ? | सन् १९७५ डिसेम्बर |
| नेपालले सन्धि अनुमोदन कहिले भयो ? | सन् १९८७ डिसेम्बर १७ |
| कुन देशका स्थानहरु सबैभन्दा धेरै सुचीकृत छन ? | ब्रिटेन (१७० स्थान) |
सबैभन्दा ठुलो क्षेत्र कुन देशको समावेश भएको छ | वोलिभिया (१४८००० km2) |
| रामसार महासन्धिको प्रधान कार्यालय | स्विट्जरल्याण्ड |
| नेपालको सदस्यता | सन् १९८८ अप्रिल १७ |
| नेपालको पहिलो सिमसार क्षेत्र | कोशीटप्पु बन्यजन्तु आरक्ष |
| सिमसार दिवस | Feb - 2 |
रामसार सूचीमा सूचिकृत नेपालका ठाउँहरु
| कोशीटप्पु, सुनसरी | सन् १९८७ डिसेम्बर १७ |
| बीसहजारी तथा अन्य ताल,चितवन | सन् २००३ अगष्ट १३ |
| घोडाघोडी ताल, कैलाली | सन् २००३ अगष्ट १३ |
| जगदीशपुर ताल, कपिलबस्तु | सन् २००३ अगष्ट १३ |
| गोक्यो तथा अन्य ताल, सोलुखुम्बु | सन् २००७ सेप्टेम्बर २३ |
| शे - फोक्सुण्डो क्षेत्र, डोल्पा | सन् २००७ सेप्टेम्बर २३ |
| रारा ताल, मुगु | सन् २००७ सेप्टेम्बर २३ |
| गोसाइकुण्ड र अन्य तालहरु , रसुवा | सन् २००७ सेप्टेम्बर २३ |
| माइपोखरी , इलाम | सन् २००८ अक्टोबर २० |
| पोखरा उपत्यकाका ९ तालहरु | सन् २०१६ फेब्रुअरी २ |
विश्व सिमसार दिवश फेब्रुअरी २ (विश्वमा सन् १९८५, नेपालले सन् १९९१ देखी मनाउन लागेको)
नेपालमा वन
| वनको प्रकार | उचाई |
| उष्ण प्रदेशिय सदावहार वन | ५८ - १२०० मिटर |
| समशितोष्ण पतझर वन | १२०१ - २१०० मिटर |
| समशितोष्ण कोणधारी वन | २१०१ - ३३५० मिटर |
| लेकाली वन | ३३५१ - ५००० मिटर |
| टुन्ड्रा वन | ५००१ - ८८४८ मिटर |
* वन क्षेत्रः ४०.३६ %
* बुट्यान क्षेत्रः ४.३८ %
* IUCN: International Union For Conservation Of Nature
स्थापनाः सन् १९४८
मुख्य कार्यालयः स्वीट्जरल्याण्ड
नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्ज
| राष्ट्रिय निकुञ्ज | स्थापना | विश्व सम्पदा सुचीमा कहिले पर्यो |
| चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०३० | वि.सं. १९८४ |
| रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०३२ | - |
| वर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०३२ | - |
| सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०३२ | वि.सं. १९७९ |
| लाङ्टाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०३२ | - |
| शे - फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०४० | - |
| खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०४२ | - |
| मकालु - बरुण राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०४८ | - |
| शिवपुरी - नागार्जुन राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०५८ | - |
| बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०६७ | - |
| शुक्लाफाट राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०७३ | - |
| पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज | वि.सं. २०७४ | - |
